Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) jest organem wyspecjalizowanym w kontrolowaniu przewozu drogowego na terenie Polski. Uprawnienia ITD w zakresie kontroli są szerokie i dotyczą różnych podmiotów uczestniczących w transporcie drogowym. Inspekcja Transportu Drogowego kontroluje zarówno przewoźników, jak i kierowców pojazdów osobowych w określonych przypadkach, zapewniając egzekwowanie przepisów i dbanie o bezpieczeństwo na drogach[1][2][3]. W kolejnych częściach artykułu zostaną szczegółowo omówione zakres uprawnień ITD, mechanizmy kontroli oraz najważniejsze aspekty prawne i organizacyjne.

Zakres jednostek podlegających kontroli ITD

Podstawową grupą, którą może kontrolować Inspekcja Transportu Drogowego, są przewoźnicy realizujący przewóz drogowy pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów. Kontrola obejmuje zarówno przewóz osób, rzeczy, zwierząt, odpadów, towarów niebezpiecznych, jak i artykułów łatwopsujących się[1][2][6]. ITD sprawdza czy transport odbywa się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego oraz regulacjami Unii Europejskiej, np. w zakresie licencji wspólnotowych czy zezwoleń na przewozy międzynarodowe.

Kontrola Inspekcji Transportu Drogowego obejmuje ponadto firmy transportowe, spedytorów oraz przedsiębiorców wykonujących przewozy drogowe w celach zarobkowych. Siedziby takich firm są miejscami przeprowadzania kontroli w zakresie dokumentów przewozowych, licencji, zezwoleń oraz ewidencji czasu pracy kierowców[2][4].

Oprócz przewoźników, ITD może skontrolować także kierowców samochodów osobowych w przypadkach rażących naruszeń przepisów ruchu drogowego, prowadzonych działań dotyczących stanu trzeźwości oraz w sytuacjach stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego[3][5].

Zakres czynności kontrolnych Inspekcji Transportu Drogowego

Inspektorzy ITD przeprowadzają liczne czynności kontrolne, zarówno na drodze, jak i w siedzibach przedsiębiorców. Zakres kontroli obejmuje w szczególności kontrolę przestrzegania przepisów o przewozach drogowych, sprawdzanie opłat elektronicznych za korzystanie z infrastruktury drogowej oraz zgodności dokumentacji przewozowej[2][5].

Ważnym elementem pracy ITD jest nadzór nad czasem prowadzenia pojazdów i odpoczynku, kontrola tachografów oraz legalności przewozu rzeczy i osób. Inspektorzy monitorują także kwestie techniczne, jak stan pojazdów, ich masę, gabaryty oraz jakość paliwa używanego do napędu pojazdów[1][6].

W przypadku przedsiębiorstw kontrole rozszerzają się o weryfikację poprawności dokumentacji przewozowej, licencji, zezwoleń i rozliczeń czasu pracy kierowców zgodnie z regulacjami międzynarodowymi, w tym umowami AETR oraz przepisami dotyczącymi transportu kabotażowego[1][2][4].

Zasady prowadzenia kontroli oraz działania Inspekcji

Inspekcja Transportu Drogowego działa według ściśle określonych procedur prawnych. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz akty wykonawcze, które określają kompetencje i obowiązki inspektorów[1][2][8].

Proces kontroli może przyjąć formę kontroli drogowej lub kontroli w siedzibie przedsiębiorcy. W trakcie kontroli drogowej inspektorzy sprawdzają dokumenty przewoźnika, stan techniczny pojazdu, legalność przewozu oraz czas pracy kierowcy. Wyniki wykrytych naruszeń są przekazywane do Centralnej Ewidencji Naruszeń prowadzonej przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego[1][4].

ITD współpracuje także z policją i innymi organami państwowymi przy zwalczaniu przestępstw związanych z transportem oraz bezpieczeństwem ruchu drogowego. Inspekcja działa również w oparciu o wytyczne i regulacje Unii Europejskiej, stale dostosowując swoje zadania do rosnących wymagań i nowych przepisów[1][2][5].

Struktura organizacyjna i zasoby ITD

W strukturze Inspekcji Transportu Drogowego znajduje się Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) oraz 16 Wojewódzkich Inspektoratów Transportu Drogowego (WITD)[1][3]. Łącznie zatrudnionych jest około 500 inspektorów w całym kraju, których zadaniem jest realizowanie polityki kontroli zgodnie z obowiązującym prawem i wytycznymi organów krajowych i unijnych[1].

GITD odpowiada za koordynację, analizę naruszeń oraz prowadzenie postępowań administracyjnych. Wojewódzkie Inspektoraty prowadzą bieżące kontrole drogowe i współpracują z innymi organami, w tym z Policją, w zakresie egzekwowania przepisów oraz przeciwdziałania patologiom w transporcie[1][4].

Inspekcja Transportu Drogowego stale rozszerza swoje kompetencje – zarówno pod względem zakresu kontroli (np. rozszerzenie na kabotaż czy przewozy zgodne z AETR), jak i wykorzystywania nowych narzędzi analitycznych do monitorowania naruszeń[1][5].

Aktualne trendy i kierunki działania ITD

W ostatnich latach Inspekcja Transportu Drogowego zwiększa intensywność kontroli w sektorze transportu drogowego, szczególnie w związku z wdrażaniem nowych regulacji UE oraz międzynarodowych umów transportowych, np. AETR[1][5]. Kierunki działania ITD na nadchodzący okres skupiają się na kontroli kierowców samochodów osobowych w przypadkach rażących naruszeń przepisów, analizie danych z kontroli, a także gruntownej weryfikacji dokumentów pozwalających na przewóz drogowy[1][5].

Rozwija się także współpraca z Policją, Strażą Graniczną oraz innymi instytucjami państwowymi w zakresie egzekwowania przepisów ruchu drogowego. ITD kładzie duży nacisk na efektywność działań kontrolnych, precyzyjne wykrywanie naruszeń oraz bieżące raportowanie do Centralnej Ewidencji Naruszeń, co wpływa na bezpieczeństwo i jakość usług transportowych w kraju[1][4][5].

Podsumowanie

Inspekcja Transportu Drogowego posiada szerokie uprawnienia do kontroli zarówno przewoźników, przedsiębiorców transportowych, jak i kierowców pojazdów osobowych w ściśle określonych przypadkach. Kontrole obejmują przewóz osób, rzeczy, zwierząt, odpadów i towarów niebezpiecznych, a także egzekwowanie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, stanu technicznego pojazdów oraz legalności dokumentacji przewozowej. Działania inspektorów są realizowane przez strukturę składającą się z GITD i 16 WITD, a naruszenia odnotowywane są w Centralnej Ewidencji Naruszeń. ITD jest kluczowym filarem systemu bezpieczeństwa i konkurencyjności rynku transportowego w Polsce[1][2][3][4][5][6][8].

Źródła:

• [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Inspekcja_Transportu_Drogowego
• [2] https://www.gov.pl/web/gitd/zadania-inspekcji-transportu-drogowego
• [3] https://prilo.com/pl/na-czym-polega-kontrola-inspekcji-transportu-drogowego-i-jak-sie-do-niej-przygotowac/
• [4] http://witd.poznan.ibip.pl/public/?id=27824
• [5] https://witd.lublin.pl/kierunki_dzialania_2022/
• [6] https://mapakarier.org/sciezki-kariery/1656/m/inspektor-transportu-drogowego/
• [8] https://www.gov.pl/web/gitd